Hanna Mobach, ’Ruimtevaarder’, 1970. ⤴️
In onze tijd zijn ruimtereizen ‘gewoon’ geworden. Wellicht dat de eerste wandeling op de maan, in 1969, Hanna inspireerde tot haar ‘Ruimtevaarder’. Met dit werk ondernam ze, mede dankzij haar tweejarige deelname aan‘Ateliers 63’, een vrijwel synchrone sprong in de ruimte van de kunst.
Afbeelding rechtsboven klikken om te vergroten
”O hoge Jupiter! Begunstig dit idee. Mijn plan is niet uw sterrenwoning te betreden.”
⬇️ Geheel onderaan [1] het verhaal over Icarus van Ovidius (43 v.Chr.-17 na Chr.), die al millennia velen geïnspireerd heeft: kunstenaars, geleerden, scholieren…
Ook Hanna was zo’n enthousiaste gymnasiaste, die haar leergierigheid bezegelde met een studie Kunstgeschiedenis en kunstreizen naar Italië.
Het schilderij beeldt de Griekse mythe uit waarin Icarus in zee stort nadat zijn vleugels van was smolten, omdat hij te dicht bij de zon vloog. Een belangrijk thema is de onverschilligheid van de wereld: terwijl Icarus verdrinkt, gaat het dagelijks leven op de voorgrond gewoon door, uitgebeeld door de ploegende boer die geen aandacht schenkt aan de ramp.
Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België in Brussel.
Icarus bij Hanna Mobach
Icarus [1]
“De regen had een dunne sliblaag achtergelaten in een holte van het rotspad. Toen werd er een vorm zichtbaar die je bij droogte nooit zag, een heel ijle gestalte, met takjes op de plek van zijn voeten. Ik maakte er een serie potloodtekeningen van, totdat de wind de gestalte uitwiste.
Later, in een kleigroeve in Limburg, zag ik plotseling vlak voor mijn voeten een spleet in de grond, het evenbeeld van de holte die ik getekend had.
Die spleet goot ik af, het gips maakte de ijle gestalte uitvoerbaar op groter formaat, zoals ‘Max und Moritz’.”
Boven: Hanna Mobach, Icarus.
Potlood op papier, 1991; 17 x 29cm.
Icarus [2]
"Voorheen had ik al kleine, kwetsbare figuurtjes geboetseerd, alleen of getweeën, die aansluiten op de potloodtekeningen van Icarus.
In vervolg daarop ontstond een kleine reeks van minnaars die ik omgaf met transparante bouwsels van latoenkoper en kopergaas.
Sinds de eerste tekeningen uit 1991 is Icarus een thema dat telkens opduikt, zwevend, zwemmend, soms paarsgewijs; en tenslotte getekend, maar dan met klei, zonder de steun van het gips."
Hanna Mobach
Dieprood bakkend kleimengsel, 1120º, 104 x3 cm
[1] Icarus in Ovidius’ Ars Amandi
Icarus! Icarus!het elegische verhaal
Ovidius, Ars Amandi ii, 21-96
Afbeeldingen rechtsboven klikken om te vergroten
Wee hen die de goden verzoeken…
Afbeeldingen rechtsboven klikken om te vergroten
Het kunstwerk maakt deel uit van de serie ‘De vier vallers’, die mythologische figuren toont die gestraft werden door de goden.
De gravure is rond van vorm met een diameter van ongeveer 33,5 cm en toont Icarus die in het water valt nadat zijn vleugels zijn gesmolten door de zon. Op de achtergrond is zijn vader, Daedalus, te zien die nog wel vliegend in de verte is afgebeeld.
Het is een meesterwerk van de maniëristische stijl, gekenmerkt door krachtige, gedraaide poses en gedetailleerd spiergebruik.
Hendrick Goltzius, De vier vallers
Tantalus, Icarus, Ixion en Phaëthon.
In de eerste prent hieronder wordt Tantalus voorgesteld, die zijn zoon Pelops aan de goden voorschotelt, om te testen of zijn gasten wel degelijk alwetend waren…
De goden veroordeelden Tantalus tot een straf in de onderwereld. Tot zijn kin staand in water zou hij eeuwig dorst hebben, want zodra hij probeerde te drinken zakte het water weg en hoewel rijpe vruchten boven zijn hoofd hingen, blies de wind ze weg zodra hij er door honger gekweld een greep naar zou doen.
Het verhaal van Icarus is typerend voor het thema van hybris, dat algemeen voorkomt in de Griekse mythologie; hierin wordt een persoon afgestraft voor zijn hoogmoed of overdreven zelfvertrouwen.
Een ronde voorstelling van Ixion, naakt, vallend tussen rookwolken in de duisternis. Op de achtergrond rechts een weergave van Ixion's straf voor zijn poging Hera te verleiden: hij werd vastgebonden aan een brandend rad.
De rit van Phaëthon in de zonnewagen van zijn vader Apollo is uit de hand gelopen: de paarden zijn op hol geslagen en hebben de aarde in brand gezet. Jupiter gooit bliksemschichten en Phaëthon valt met wagen en al uit de hemel.
Afbeeldingen rechtsboven klikken om te vergroten
naar Cornelis Cornelisz. van Haarlem,
atelier van Hendrick Goltzius, 1590.
Familie Goltzius, meesters uit Venlo , Limburgs Museum.
Icarus bij Nicolaas Wijnberg
Heleen Janssens, Op Icarus’ vleugels. Monumentaal, p. 136
“Icarus, de romantische vlieger, is hier nog niet, zoals later in het Wijnbergiaanse theater van de monumentale kunst, de hoofdfiguur van het verhaal. Dat is zijn vader Oaedalus, de eerste uitvinder en architect in de geschiedenis, Op het linker paneel, Theseus, zien we de overwinning op de beestmens, de Minotaurus, en Ariadne met in haar hand de afgerolde draad die haar geliefde Theseus weer veilig uit het labyrint terug naar huis, in haar armen. zal leiden, Het rechter paneel, Leonardo, is gewijd aan de opvolger van Daedalus, uomo universale Leonardo da Vicei, voorbeeld en voorvader van de Icarussen van onze tijd: de luchtvaartpioniers die we boven het hoofd van Leonardo hun vliegtoeren zien uithalen. Alles dus in het teken van de menselijke inventiviteit en van de vooruitgang van het leven … en onwillekeurig ~ want hier nog toevallig opgeroepen door het verhaal van Ovidius zelf en pas later, als bij ingeving, bewuster door Wijnberg allegorisch geëxploiteerd ~ van de geestelijke verheffing en bevrijding van de mens door de opbeurende krachten van de Wijnbergiaanse drieëenheid kunst, kennis en bovenal liefde.”
Afbeeldingen rechtsboven klikken om te vergroten
| EINDE |